ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

2. Κοινωνική συμμετοχή – (Η συμμετοχή στην κοινωνική ζωή του σχολείου είναι βασικός παράγοντας στη μαθησιακή διαδικασία)

Αποτελέσματα ερευνών

  • Για πολλούς ερευνητές η κοινωνική συμμετοχή είναι η βασική διαδικασία μέσα από την οποία συντελείται η μάθηση και αυτό γίνεται από πολύ νωρίς. Οι γονείς αλληλεπιδρούν με τα παιδιά τους και μέσα από αυτές τις διαδικασίες τα παιδιά αποκτούν εκείνες τις δεξιότητες που τα καθιστούν ικανά μέλη της κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Lev Vygotsky, ο τρόπος που μαθαίνουν τα παιδιά είναι η εσωτερίκευση δραστηριοτήτων, συνηθειών, λεξιλογίου και ιδεών της κοινωνίας μέσα στην οποία μεγαλώνουν.
  • Η δημιουργία ενός παραγωγικού πνεύματος συνεργασίας αποτελεί σημαντικό μέρος της μάθησης στο σχολείο, αφού βοηθάει τα παιδιά να εργαστούν σκληρότερα και να βελτιώνουν την ποιότητα των εργασιών τους (επειδή ξέρουν ότι θα συνεργαστούν και θα ανταγωνιστούν με τους συμμαθητές τους).

Στην τάξη

Οι δάσκαλοι μπορούν να κάνουν πολλά για να προάγουν την κοινωνική συμμετοχή των μαθητών.

  • Μπορούν να αναθέσουν στους μαθητές να εργαστούν σε ομάδες και να αναλάβουν κάποιοι το ρόλο του συντονιστή, ο οποίος παρέχει καθοδήγηση στα μέλη των ομάδων.
  • Μέσα από το παράδειγμα και την καθοδήγησή τους μπορούν να διδάξουν στους μαθητές πώς να συνεργάζονται μεταξύ τους.
  • Μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες για τους μαθητές να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, να εκφράζουν τις απόψεις τους, να αυτοαξιολογούνται και να αξιολογούν τους συμμαθητές τους (αυτοαξιολόγηση & ετεροαξιολόγηση).

ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ – ΕΝΕΡΓΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

  • Οι αρχές που παρουσιάζονται εδώ σε περίληψη αποτελούν κάποια από τα πιο ενδιαφέροντα αποτελέσματα ερευνών που αφορούν τη μάθηση σε σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία.
  • Οι αρχές αυτές προέρχονται από διαφορετικούς χώρους όπως παιδαγωγική, ψυχολογία, κοινωνιολογία και ο συνδυασμός τους μας προσφέρει νέες γνώσεις για τη μαθησιακή διαδικασία και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προσαρμόζουμε τη διδασκαλία μας αλλάζοντας τα προγράμματα σπουδών κάνοντάς τα περισσότερο μαθητοκεντρικά και λιγότερο δασκαλοκεντρικά και συνδέοντας το σχολείο με τις πραγματικές καταστάσεις της ζωής μαθαίνοντας τα παιδιά πώς να μαθαίνουν και να σκέφτονται αποφεύγοντας έτσι την αποστήθιση που αποτελεί εκπαιδευτική διαδικασία παρελθόντων ετών.
  • Αν και κάθε αρχή ερμηνεύεται αυτόνομα, καλό είναι να τις κατανοήσουμε σαν ένα σώμα που η μία συνεργάζεται και βοηθάει τη λειτουργία της άλλης και που ως σύνολο μας βοηθούν να καταρτίσουμε τον εκπαιδευτικό μας σχεδιασμό και τον τρόπο διδασκαλίας μας.
  • Θα ξεκινήσουμε με τη διαπραγμάτευση τριών βασικών αρχών πάνω στις οποίες οι δάσκαλοι θα πρέπει να σχεδιάζουν το μαθησιακό περιβάλλον των παιδιών. Ένα περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τα παιδιά να μαθαίνουν ενεργητικά, να συνεργάζονται με τους συμμαθητές τους και να χρησιμοποιούν τα κατάλληλα εργαλεία για να πετυχαίνουν τους στόχους τους.
  • Κατόπιν θα ασχοληθούμε με επτά παράγοντες που επιδρούν μεν εσωτερικά αλλά συνεργάζονται και με περιβαλλοντικούς παράγοντες με διάφορους τρόπους. Οι δάσκαλοι θα πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους αυτούς τους παράγοντες, για το σχεδιασμό της διδασκαλίας τους.
  • Θα κλείσουμε με αρχές που έχουν σχέση με την ανάπτυξη και την ατομικότητα του κάθε παιδιού που συμβάλλουν και αυτές στην αρτιότερη προετοιμασία της διδασκαλίας μας.
  • Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, στην παρουσίαση αυτή δε θα ασχοληθούμε με την υποστήριξη της διδασκαλίας με τις νέες τεχνολογίες.
  • Η κάθε αρχή περιγράφεται με τρόπο που θεωρούμε ότι είναι ο καλύτερος και θα παρουσιάζονται σε συνέχειες για καλύτερη ανάγνωση και κατανόηση.

1. Ενεργή συμμετοχή – (Η μάθηση προϋποθέτει την ενεργή και εποικοδομητική συμμετοχή του μαθητή)

Αποτελέσματα ερευνών

Η μάθηση στο σχολείο προϋποθέτει από τους μαθητές προσοχή, παρατήρηση, κατανόηση, στόχους και υπευθυνότητα. Όλα αυτά δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν στο μέγιστο χωρίς την ενεργή συμμετοχή τους. Οι δάσκαλοι πρέπει να βοηθούν τους μαθητές να γίνουν ενεργά μέλη μιας τάξης χτίζοντας πάνω στη φυσική τους επιθυμία να ερευνούν και να κατανοούν νέα πράγματα.

Στην τάξη

Είναι πρόκληση για το δάσκαλο να δημιουργεί ένα ενδιαφέρον και «προκλητικό» μαθησιακό περιβάλλον  που να ευνοεί την ενεργή συμμετοχή των μαθητών. Ας δούμε κάποιες προτάσεις:

  • Αποφεύγουμε μακροχρόνιες καταστάσεις που  μεταβάλλουν τους μαθητές σε παθητικούς ακροατές.
  • Ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή με συνεργατικές δραστηριότητες.
  • Οργανώνουμε επισκέψεις σε μουσεία και αξιοθέατα.
  • Επιτρέπουμε στους μαθητές να πάρουν λίγο τον έλεγχο της μάθησης επιτρέποντάς τους να αποφασίσουν τι και πώς να το μάθουν.
  • Βοηθάμε τους μαθητές να δημιουργήσουν μαθησιακούς στόχους που έχουν σχέση με τις φιλοδοξίες τους.