ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΡΙΕΡΑΣ 9 – Με ποιον τρόπο η τεχνολογία έχει αλλάξει το ρόλο του δασκάλου;

Boy with iPad

Είναι καλό να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία στην τάξη, αφού όλες οι συσκευές είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας των παιδιών. Κάποτε εφευρέθηκε η πένα. Ήταν δυνατόν να μη θέλουμε την εφαρμογή της και να ωθούμε τα παιδιά να συνεχίσουν το γράψιμο με φτερό χήνας; Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα. Τα παιδιά ζουν με την εξέλιξη της τεχνολογίας, χρησιμοποιούν συσκευές που δεν υπήρχαν όταν γεννήθηκαν και συνεχίζουν να συναρπάζονται με κάθε τι τεχνολογικά καινοτόμο.

Όταν πήγα σχολείο (1966!!!), ο δάσκαλος μάς έβαζε τρεις τρεις στα ξύλινα εκείνα παραδοσιακά θρανία με κατεύθυνση τον ίδιο και τον μαυροπίνακα που σου πλάκωνε την καρδιά. Έπρεπε να παρακολουθούμε τι λέει και πολλές φορές, για να μάθουμε κάτι «υποχρεωτικά», μας έβαζε να το λέμε όλα μαζί τα παιδιά και δυνατά. Δεν επιτρεπόταν να μιλάμε μεταξύ μας κλπ. Ήταν ένα πολύ καταπιεστικό σύστημα και μπορώ να πω ότι είμαι περήφανος που έγινα δάσκαλος ενώ πήρα μια τέτοια εκπαίδευση. Ίσως γιατί μέσα μου είχα (και έχω) την ελπίδα να συμβάλω στην αλλαγή κάποιων πραγμάτων. Η παρουσία της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια είναι αλήθεια ότι με βοήθησε στον τομέα αυτό.

child and ipadΕίμαι στην εκπαίδευση ακριβώς 30 χρόνια. Έχω βιώσει πολλές φάσεις της. Τα τελευταία όμως 6 χρόνια, η τεχνολογία έχει αλλάξει το ρόλο του δασκάλου πλέον. Ο δάσκαλος, από μοναδική πηγή γνώσης, έχει μετατραπεί σε καθοδηγητή του μαθητή και στο πώς θα ανακαλύψει τη γνώση. Όπως είχε πει και κάποιος συνάδελφος από Mr. Chips (θυμάστε την ταινία…) έχουν γίνει οι δάσκαλοι Mr. Jobs. Τα ξύλινα θρανία μετατράπηκαν σε διαδραστικά τραπέζια, ο μαυροπίνακας σε διαδραστικό πίνακα, το περιεχόμενο του πίνακα από εκεί που ήταν γραμμένο με κιμωλία είναι συνταγμένο και οργανωμένο σε PowerPoint presentation με δημιουργούς τα ίδια τα παιδιά, αφού και το δασκαλοκεντρικό σύστημα με τη σειρά του αντικαταστάθηκε σε μαθητοκεντρικό, ομαδοσυνεργατικό σύστημα και σε λίγο καιρό τα βιβλία θα αντικατασταθούν από e-books, iPads ή tablets. Και το ερώτημα… Όλα αυτά διευκολύνουν τη γνώση και μετασχηματίζουν το ρόλο του δασκάλου; Αναμφισβήτητα ναι!!!

Η χρήση της τεχνολογίας δίνει αίσθηση ελευθερίας στους μαθητές μας. Τους κάνει να έχουν άμεση πρόσβαση στη γνώση ανά πάσα στιγμή και ταυτόχρονα να ανακαλύπτουν νέες γνώσεις είτε χρησιμοποιώντας τα τεχνολογικά εργαλεία μόνοι τους είτε σε συνεργασία με συμμαθητές τους (η σύγχρονη τάση πλέον). Αυτό πρέπει να ενοχλεί το δάσκαλο; Όχι, ίσα ίσα η σύγχρονη εποχή θέλει ενεργούς μαθητές. Μαθητές που θα διψούν για ανακάλυψη της γνώσης και όχι για γνώση που θα τους τη σερβίρει έτοιμη ο δάσκαλος με τον τρόπο που θέλει αυτός και που μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να είναι ξένος με τη νοοτροπία του μαθητή και να τον δυσκολεύει αφάνταστα. Η τεχνολογία και τα εργαλεία της αποτελούν μέρος της εποχής των σημερινών μαθητών, τους φέρνει τον κόσμο μπροστά τους ακόμη κι αν αυτοί βρίσκονται μέσα στην τάξη τους.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να χρησιμοποιήσει κάποιος την τεχνολογία στην τάξη και να παρασύρει τους μαθητές του σε ένα απίθανο ταξίδι διαρκούς γνώσης. Άλλα τεχνολογικά εργαλεία έχουν ένα κόστος (η αγορά ενός tablet για παράδειγμα) και άλλα είναι δωρεάν. Οι εποχές είναι δύσκολες για τέτοια έξοδα, είναι αλήθεια. Υπάρχουν όμως τρόποι που ένας δάσκαλος μπορεί να δώσει αυτό το «κάτι καινούργιο και καινοτόμο» στους μαθητές του, χωρίς έξοδα. Για παράδειγμα να τους δίνει τα μαθήματα σε παρουσιάσεις ή screencast video lessons που εντυπωσιάζουν. Για όλα υπάρχει λύση. Όρεξη, φαντασία, μεράκι και ξεβόλεμα χρειάζεται.

Όλα αυτά βέβαια που αναφέρονται εδώ για να έχουν επιτυχία προϋποθέτουν να αφήσουμε τους μαθητές μας να οδηγηθούν μόνοι τους στη γνώση με βάση την κλίση class and tabletsτους και τα γούστα τους. Αυτό λίγο μας φοβίζει, όπως κι εμένα στην αρχή όταν τόλμησα να εφαρμόσω τη μέθοδο της αντίστροφης τάξης στο μάθημα της ιστορίας. Σας πληροφορώ λοιπόν ότι ενώ στην αρχή αισθανόμουν μια σχετική ανασφάλεια και ευθύνη για τις γνώσεις που παίρνουν (πολλές φορές έρχονταν στην τάξη και γνώριζαν άσχετα πράγματα από αυτά που, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να γνωρίζουν) με τον καιρό διαπίστωνα ότι γνώριζαν όχι μόνο τις απαραίτητες γνώσεις ενός μαθήματος αλλά και πολλά περισσότερα. Βλέπετε τα παιδιά αρέσκονται στο να ψάχνουν και να ανακαλύπτουν. Το μυστικό λοιπόν είναι να τα κάνουμε να καταλάβουν ότι τη γνώση την ανακαλύπτεις και τη χρησιμοποιείς όχι μεμονωμένη, αλλά σε συνδυασμό με άλλα αντικείμενα (διαθεματικά). Το μυστικό για όλα αυτά είναι η σωστή καθοδήγηση από το δάσκαλο που θα πρέπει, ιδιαίτερα σε τέτοιες καινοτόμες δράσεις να έχει σχέδιο και φαντασία.

Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί, και κυρίως οι καθηγητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ισχυρίζονται ότι κάτω από την πίεση της ύλης και του χρόνου δεν μπορούν να συμπεριλάβουν την τεχνολογία στο μάθημά τους. Προσωπικά δεν το παραδέχομαι. Σίγουρα υπάρχουν μαθήματα που ο καθένας θα δυσκολευόταν (όχι πως δε γίνεται, επιμένω) να εξοπλίσει με τις νέες τεχνολογίες το μάθημά του (αρχαία ίσως;), αλλά υπάρχουν μαθήματα (ιστορία) που άνετα μπορούν να αλλάξουν δομή διδασκαλίας, βάζοντας το μαθητή στη θέση του ερευνητή – δασκάλου. Εδώ πλέον, εκτός από το μεράκι και τη φαντασία, χρειάζεται και ξεβόλεμα, αναζήτηση νέων διδακτικών μεθόδων κλπ. Μόνο τότε θα κάνουμε πιο ενδιαφέρον το μάθημα στο μαθητή με αποτέλεσμα τη μείωση της επιθετικότητάς του και της αδιαφορίας του στην τάξη. Αλήθεια, έχουμε ποτέ αναρωτηθεί, γιατί τόση αδιαφορία και ταυτόχρονα τόση φασαρία στα μαθήματα; Γιατί τέτοια αταξία και ζωηράδα μέσα στην τάξη; Δεν είναι δυνατόν να τα φορτώνουμε όλα σε δικαιολογίες του στυλ «εφηβεία». Θα πρέπει κι εμείς ως εκπαιδευτικοί να αναρωτηθούμε και να αναλάβουμε το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί και που κατά τη γνώμη μου, είναι μεγαλύτερο από το μερίδιο ευθύνης που έχει ο μαθητής.

Οι διορατικοί δάσκαλοι που βλέπουν τα τεχνολογικά εργαλεία, ως βοηθό που θα διευκολύνουν τους μαθητές να κατακτήσουν τη γνώση που τους προσφέρεται αρχίζουν τελευταία να υπολογίζουν και στη βοήθεια μιας συσκευής που υπάρχει στις τσέπες των μαθητών τους. Μιλάω φυσικά για τα κινητά τηλέφωνα των μαθητών που έχουν πλέον τεράστιες δυνατότητες, αφού δεν είναι πια απλά τηλέφωνα αλλά έξυπνες συσκευές (smartphones) που έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν κι αυτά, στο μέτρο του δυνατού, το έργο του δασκάλου. Ένα παράδειγμα θα πω. Όσοι δάσκαλοι χρησιμοποιούν το EDMODO θα έχουν διαπιστώσει ότι η συγκεκριμένη εκπαιδευτική πλατφόρμα, δεν προσφέρει μόνο συνεχείς πληροφορίες για τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών τους ή ποια έγγραφα μεταφέρονται ανά πάσα στιγμή, ή ποιες εργασίες παραδόθηκαν, όλα αυτά συμβαίνουν και στο κινητό τηλέφωνο των μαθητών τους, οι οποία πληροφορούνται ανάλογα αυτά που τους επιτρέπονται και διαρκώς. Η απελευθέρωση της χρήσης τέτοιων smartphones απελευθερώνει άλλο ένα όπλο – σύμμαχο στην προσπάθεια που καταβάλλουν καθημερινά δάσκαλος και μαθητής με στόχο τη γνώση και τη συνεργασία. Σε πιο προχωρημένο επίπεδο, οι μαθητές μέσω των smartphone τους θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνουν τα εκπαιδευτικά blog τους, να ενημερώνουν το social magazine της τάξης τους κλπ.

kid and ipad

Πώς όμως πρέπει να ξεκινήσουμε να χρησιμοποιούμε τα τεχνολογικά εργαλεία στην τάξη μας; Ορίστε μερικές απλές συμβουλές από τη δική μου εμπειρία!

  1. Πρώτα πρέπει να σχεδιάζουμε ποια τεχνολογικά εργαλεία χρειάζονται στην τάξη μας. Τα τεχνολογικά εργαλεία δεν πρέπει να έχουν μοναδικό σκοπό την διευκόλυνση της παράδοσης ενός μαθήματος μόνο, αλλά θα πρέπει να σκοπεύουν στη διευκόλυνση και της διδασκαλίας από μέρους του δασκάλου αλλά και της μάθησης από μέρους των μαθητών. Αν είναι μονόπλευρη, τότε καλύτερα να μη χρησιμοποιούνται.
  2. Δε χρειάζεται να αγοράζουμε τεχνολογικό υλικό τελευταίας μόδας. Όλα αυτά είναι πανάκριβα και καλό θα είναι να μάθουμε στους μαθητές μας την έννοια της οικονομίας και της λογικής στην αγορά gadget.
  3. Ψάχνουμε στο διαδίκτυο για πληροφορίες που έχουν να κάνουν με απορίες μας πάνω σε θέματα χρήσης τεχνολογικού υλικού. Ρωτάμε συναδέλφους που γνωρίζουν, δεν ντρεπόμαστε!
  4. Δεν απογοητευόμαστε με τις πρώτες δυσκολίες. Πρέπει να έχουμε υπομονή και επιμονή. Όλοι αυτοί γύρω μας που γνωρίζουν πράγματα και τους θαυμάζουμε, κάπως έτσι ξεκίνησαν κι αυτοί. Μια καλή πηγή ενημέρωσης και υποδείξεων (know how) είναι και οι μαθητές μας, μην το ξεχνάμε αυτό!!!
  5. Εστιάζουμε την προσοχή μας όχι στην επίδειξη γνώσεων πάνω σε τεχνολογικό υλικό, αλλά πώς αυτό το υλικό θα βοηθήσει την εκπαίδευση των μαθητών μας και όχι να την εμποδίζει.

Ν.Φ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s