Φινλανδία: Μια ματιά στο πιο ανορθόδοξο εκπαιδευτικό σύστημα του κόσμου

Με τη συζήτηση σε εθνικό επίπεδο να περιστρέφεται γύρω από τις απολύσεις στο Δημόσιο και ειδικότερα σε ότι αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, δράττουμε την ευκαιρία να δούμε πως τα καταφέρνουν οι άλλοι. Όχι με διάθεση γκρίνιας και μεμψιμοιρίας, αλλά για να ξεκινήσει μία πραγματικά γόνιμη συζήτηση ως προς το σε ποια κατεύθυνση θα πρέπει να κινηθούμε.

Ειδικότερα σε ότι αφορά στο εκπαιδευτικό σύστημα, είναι σαφές ότι η μεγαλύτερη δύναμη παγκοσμίως είναι η Φινλανδία. Βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των δεικτών PISA και ανταγωνίζεται στα ίσα υπερδυνάμεις στο χώρο της εκπαίδευσης όπως η Νότιος Κορέα και η Σιγκαπούρη. Η διαφορά όμως, είναι πως στις ασιατικές χώρες το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ακολουθείται είναι εξουθενωτικό, ενώ αντίθετα η Φινλανδία έχει τις λιγότερες ώρες διδασκαλίας μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, λιγότερο διάβασμα στο σπίτι και δίνει έμφαση στο δημιουργικό παιχνίδι.

Αυτό που ίσως να μην γνωρίζουν πολλοί, είναι πως το εκπαιδευτικό σύστημα της Φινλανδίας γεννήθηκε από τι στάχτες της δεκαετίας του 1960. Τότε οι Φινλανδοί μαθητές ήταν οι χειρότεροι στην Ευρώπη. Η χώρα δεν βρισκόταν σε καλή οικονομική κατάσταση και είχε ένα από τα χειρότερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο.

Κατά τη δεκαετία του 1970, οι Φινλανδοί προχώρησαν στην εκπαιδευτική τους μεταρρύθμιση υιοθετώντας μία βασική και καθοριστική αρχή: στόχος δεν ήταν η αριστεία των μαθητών, αλλά η ισότητα στην εκπαίδευση. Η φιλοσοφία των Φινλανδών στην εκπαίδευση είναι πως όλοι έχουν κάτι να συνεισφέρουν και, όσοι δυσκολεύονται σε ορισμένους τομείς, δεν πρέπει να μένουν πίσω.

Όλα τα παιδιά είναι στην ίδια τάξη ανεξαρτήτως ικανοτήτων (εν αντιθέσει με ό,τι συμβαίνει σε πολλά από τα ιδιωτικά σχολεία στην Ελλάδα). Το σχολείο όμως, παρέχει ενισχυτική διδασκαλία στα παιδιά που το έχουν ανάγκη. Το αποτέλεσμα είναι πως στη Φινλανδία, το χάσμα μεταξύ των αποκαλούμενων κακών και καλών μαθητών, είναι εξαιρετικά μικρό.

Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, οι μαθητές στη Φινλανδία έχουν τις λιγότερες ώρες διδασκαλίας από οποιαδήποτε άλλη ανεπτυγμένη χώρα. Εδώ βρίσκεται μία ακόμη ειδοποιός διαφορά του φινλανδικού συστήματος. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι ενιαία. Τα παιδιά δεν αλλάζουν τάξη όταν τελειώνουν το αντίστοιχο δημοτικό. Τα παιδιά ξεκινούν σχολείο στα 7 έτη, γιατί οι Φινλανδοί πιστεύουν ότι μέχρι τότε, μπορούν να μάθουν μόνο μέσα από το παιχνίδι. Μόνο μετά τα 7 είναι έτοιμα για εκπαιδευτικό πρόγραμμα και έτσι αντιδρούν και τα ίδια καλύτερα.

Στα σχολεία της Φινλανδίας επίσης… δεν υπάρχουν εξετάσεις. Μόνο στην τελευταία προαιρετική τάξη του σχολείου. Η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται από τους δασκάλους, οι μαθητές μπορεί να δίνουν παροδικά τεστ στην τάξη και έχουν ελέγχους στο τέλος κάθε τριμήνου. Η βαθμολόγηση όμως, εξαρτάται από την εκτίμηση του καθηγητή και όχι από εξετάσεις.

Στη Φινλανδία, όμως, οι καθηγητές είναι άτομα που σέβονται τον εαυτό τους και τα σέβεται και η κοινωνία. Έχουν αντίστοιχο κύρος με τους γιατρούς και τους δικηγόρους. Διαθέτουν μεταπτυχιακές σπουδές, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, ενώ οι αμοιβές τους δεν ξεπερνούν το μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους, οι καθηγητές περνούν εκτενές πρόγραμμα προετοιμασίας, προκειμένου να μπορέσουν να διδάξουν. Αφού περάσουν αυτό το πρόγραμμα, με ατελείωτες ώρες παρατήρησης τάξεων και μαθημάτων, οι Φινλανδοί εκπαιδευτικοί μπαίνουν οι ίδιοι στην τάξη, έμπειροι, έχοντας αναπτύξει ένα ιδιαίτερο εκπαιδευτικό στυλ.  Ο συνδικαλισμός των εκπαιδευτικών είναι ανεξάρτητος από κόμματα. Όλοι οι εκπαιδευτικοί ανήκουν σε ένα συνδικαλιστικό όργανο (από νηπιαγωγούς μέχρι πανεπιστημιακούς) που συμμετέχει θεσμικά στη σύνταξη των προγραμμάτων και σπανίως έρχεται σε αντίθεση με τη διοίκηση.

Είναι όμως, το φινλανδικό σύστημα πρότυπο προς μίμηση; Άποψή μας είναι πως όχι. Δεν υπάρχουν ίδιες κουλτούρες και πολιτισμοί όπως και δεν γίνεται να υπάρχουν ίδια εκπαιδευτικά συστήματα. Μία ειδοποιός διαφορά επί παραδείγματι, είναι πως η Φινλανδία είναι αρκετά ομοιογενής πληθυσμιακά χώρα, χωρίς αρκετούς μετανάστες και χωρίς παιδιά με διαφορετικές μητρικές γλώσσες. Σίγουρα όμως, μπορούμε να αντλήσουμε στοιχεία. Και αυτό δεν αφορά μόνο στο κράτος ή στους εκπαιδευτικούς. Αφορά και τους ίδιους τους γονείς. Μέρος της επιτυχίας του φινλανδικού εκπαιδευτικού συστήματος οφείλεται στους γονείς. Στη χώρα αυτή είναι ισχυρή η κουλτούρα του οικογενειακού διαβάσματος, ενώ οι γονείς φροντίζουν να έχουν τακτική επαφή και επικοινωνία με τους δασκάλους. Εμείς;

«Οι μαθητές γυμνασίου στη Φινλανδία δεν έχουν περισσότερο από μισή ώρα την ημέρα διάβασμα στο σπίτι. Δεν έχουν στολή για το σχολείο, δεν έχουν μαθητικές κοινότητες, δεν έχουν valedictorian, επαίνους και βραβεία ούτε τάξεις για χαρισματικά παιδιά. Δεν υπάρχουν καθιερωμένες εξετάσεις, οι γονείς αγωνιούν ελάχιστα για τις πανεπιστημιακές σπουδές και τα παιδιά δεν αρχίζουν σχολείο πριν τα 7… Η φινλανδική νεολαία, όπως σε όλες τις χώρες του κόσμου, χάνει ώρες online, ακούει rap και heavy metal… Σχεδόν οι μόνοι κανόνες στην τάξη είναι όχι κινητά, όχι ipod, όχι καπέλα. Στο τέλος του σχολείου όμως, είναι πολύ μπροστά από τους υπόλοιπους στα μαθηματικά, τις επιστήμες και το διάβασμα«

Ellen Gamerman

Ας δούμε λίγο τα δεδομένα:

  • Η υποχρεωτική 9ετής εκπαίδευση είναι ενιαία και περιλαμβάνει το κατώτερο στάδιο (ISCED 1) και το ανώτερο στάδιο (ISCED 2). Υπάρχει η 10η προαιρετική τάξη που την ακολουθούν, συνήθως, όσοι δεν συνεχίζουν σπουδές. Στόχος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης είναι να προωθήσει την ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών, να υποστηρίξει την απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων, που απαιτούνται για περαιτέρω εκπαίδευση ή απασχόληση, και να διασφαλίσει την ανάπτυξη και μεταξύ τους συνεργασία, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές προσωπικότητες των μαθητών.
  • Η διάρκεια του σχολικού έτους είναι 190 ημέρες. Οι διδακτικές ώρες ανά εβδομάδα είναι από 19 έως… 30(!) ανάλογα την τάξη.
  • Τα παιδιά δεν ξεκινούν σχολείο πριν τα 7 έτη.
  • Μέχρι να φτάσουν στην εφηβεία, τα παιδιά δεν δίνουν εξετάσεις και έχουν σπανίως εργασία για το σπίτι.
  • Οι εκπαιδευτικοί επιμορφώνονται συχνά, μερικές φορές με δικά τους έξοδα. Κάθε χρόνο δε, χάνονται μαθήματα 3 ημέρες, κατά τις οποίες οι εκπαιδευτικοί επιμορφώνονται σε διάφορα προγράμματα.
  • Όλοι οι μαθητές δικαιούνται δωρεάν μεταφορά και ένα σχολικό γεύμα.
  • Ιδιωτικά σχολεία δεν υπάρχουν.
  • Η οικονομική στήριξη των σχολείων αντιστοιχεί κατά 57% στο κράτος και τα υπόλοιπα έξοδα τα αναλαμβάνουν οι δήμοι.
  • Τα πανεπιστήμια επιχορηγούνται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Η κυβέρνηση υποστηρίζει οικονομικά τους σπουδαστές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τους φοιτητές μέσω επιχορηγήσεων, φοιτητικών δανείων και με επιχορηγήσεις επιτοκίων. Η μη επιδοτούμενη ιδιωτική εκπαίδευση είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη.
  • Προσχολική εκπαίδευση: Όλα τα παιδιά μέχρι 6 ετών δικαιούνται παιδική μέριμνα, εάν το επιθυμούν οι γονείς τους. Εκτός από το νηπιαγωγείο/παιδικό σταθμό, οι γονείς μπορούν να επιλέξουν τη δυνατότητα επιδόματος παιδικής μέριμνας, με το οποίο μπορούν να οργανώσουν την ημερήσια μέριμνα των παιδιών τους όπως το επιθυμούν. Στην ηλικία 6-7 ετών, τα παιδιά μπορούν να παρακολουθούν μαθήματα νηπιαγωγείου σε παιδικούς σταθμούς ή σε σχολείο βασικής εκπαίδευσης.
  • Η επιστημονική και παιδαγωγική κατάρτιση των εκπαιδευτικών είναι υψηλή και η συντριπτική πλειοψηφία των δασκάλων είναι κάτοχοι master.
  • Το φινλανδικό σύστημα καλλιεργεί τη διαθεματικότητα και την κριτική σκέψη.

Αρχείο νέων – LetsFamily.gr Διασκέδαση, εκπαίδευση για γονείς και παιδιάΦινλανδία: Μια ματιά στο πιο ανορθόδοξο εκπαιδευτικό σύστημα του κόσμου – LetsFamily.gr Διασκέδαση, εκπαίδευση για γονείς και παιδιά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s