ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Σημειώσεις από το συγκεκριμένο VIDEO) – ΜΕΡΟΣ 2

  • ΑΣ ΠΑΜΕ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ
    • Ας κάνουμε κάτι απλό! Για λίγο ας ξεχάσουμε τι είναι εκπαίδευση ή πώς αντιλαμβανόμαστε όλοι μας την εκπαίδευση. Ας αρχίσουμε να παρατηρούμε τα πάντα γύρω μας σαν να μην τα έχουμε ξαναδεί. Δεν θα έχουμε την τάση να τα εξερευνήσουμε; Μα και τα παιδιά το ίδιο κάνουν. Γεννιούνται με ικανότητα να δημιουργούν (παζλ, τουβλάκια κλπ.) και να παρατηρούν, αφού είναι περίεργα στην ηλικία αυτή. Ρωτούν συνέχεια «τι είναι αυτό;», «γιατί συμβαίνει το άλλο;» και ξαφνικά έρχεται το σχολείο που δεν εκμεταλλεύεται αυτά τα χαρακτηριστικά του παιδιού, αλλά το βάζει σε ένα αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα, το αναγκάζει να ακούει συνεχώς κάποιον και στο τέλος το φιμώνει. Όσο μάλιστα μεγαλώνει χάνει τον ενθουσιασμό του για μάθηση. Ένα παιδί της ΣΤ’ Δημοτικού (από εμπειρία μιλάω για την ΣΤ’) σπάνια θα διαβάσει ένα εξωσχολικό βιβλίο επειδή το θέλει ή το αισθάνεται. Μικρό όμως θέλει να έχει βιβλία και να ασχολείται με αυτά. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Μα γιατί μετά από τόσα χρόνια, που υποχρεώνεται να ακολουθεί πιστά κάποιες διαδικασίες, έχει βαρεθεί να του λένε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει. Αντιδρά λοιπόν με αυτόν τον τρόπο.
    • Το μυαλό ενός παιδιού είναι πολύ πιο δεκτικό απ’ ότι ενός ενήλικα. Αντιλαμβάνεται οτιδήποτε συναντά, επικοινωνεί με πολλούς τρόπους και κατανοεί τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός του και όλα αυτά ασυνείδητα και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Από όσα έχουμε μάθει στο σχολείο, ελάχιστα μας είναι απαραίτητα στην καθημερινή μας ζωή. Το σχολείο είναι βολικό για την κοινωνία, αλλά δεν είναι απαραίτητο με τη μορφή που έχει. Η κοινωνία μπορεί να υπάρχει και χωρίς αυτό, με την έννοια ότι μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς λογάριθμους. Δεν μπορούμε όμως να ζήσουμε χωρίς να μάθουμε να σεβόμαστε κάποιες κοινωνικές αξίες ή ιδανικά ή χωρίς να ξέρουμε να επικοινωνούμε με τους συνανθρώπους μας για παράδειγμα.
    • Τα μικρά παιδιά έχουν τη δυνατότητα να μαθαίνουν μέσα από το παιχνίδι και την εξερεύνηση. Αυτό όμως σταματάει όταν το παιδί μπει στο σχολείο και ζήσει το δογματικό περιβάλλον του που το θέλει στρατιωτάκι για 6-7 ώρες καθημερινά. Το σχολείο είναι μέρος της οικογένειας του παιδιού. Αν το παιδί ζει σε αυταρχικό οικογενειακό περιβάλλον, θα γίνει αυταρχικό και το ίδιο, αφού το παιδί δίνει ό,τι παίρνει. Να γιατί στο σχολείο πρέπει να πετυχαίνουμε πάντα υγιείς σχέσεις μέσα στην τάξη. Το 98% των παιδιών στα 5 χρόνια τους μπορούν να κριθούν ως (το είπαμε προηγουμένως) περίεργα, δημιουργικά, ανοιχτόμυαλα, έτοιμα να δεχτούν οτιδήποτε. Στα 15 τους το ποσοστό αυτό πέφτει στο 10%. Γιατί άραγε; Τι συμβαίνει μέσα σε αυτά τα 10 χρόνια που μεσολαβούν; Αυτό μας έχει προβληματίσει καθόλου; Όλοι οι μεγάλοι της ιστορίας είχαν μεγάλη φαντασία, αυτό είναι αλήθεια. Γιατί σήμερα επιμένουμε να σκοτώνουμε τον αυθορμητισμό, τη δημιουργικότητα και τη φαντασία των νέων; Γιατί σκοτώνουμε την επαναστατικότητά τους; Το παιδί έχει μέσα του έναν εσωτερικό δάσκαλο που το ενθαρρύνει να συμμετέχει, να εργάζεται, να επαναλαμβάνει πράγματα, να παρατηρεί συστηματικά όπως ένας παρατηρητής ενήλικας. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να τους δώσουμε τη δυνατότητα να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους με διάφορους τρόπους. Αν τους προτρέψουμε στο δρόμο αυτό τότε μπορεί να γίνουν επιστήμονες ή καλλιτέχνες. Αν συμφωνούμε σε όλα αυτά, ας τα αφήσουμε να γίνουν λοιπόν αυτό που αισθάνονται και ονειρεύονται.
  • ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ – ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΤ’ ΕΠΙΒΟΛΗ
    • Τα περισσότερα παιδιά σήμερα αμφισβητούν το σύστημα βαθμολογίας των σχολείων ή των σχολών. Ισχυρίζονται ότι τους μεγάλους (μεταξύ αυτών και οι γονείς τους) δεν τους νοιάζει αν μελετούν και τι μαθαίνουν. Τους νοιάζει ο τελικός βαθμός. Λένε ότι τα βάζουμε να ανταγωνίζονται μεταξύ τους και αυτός ο ανταγωνισμός τους διακρίνει σε μαθητές διαφόρων ταχυτήτων και αξίας. Είναι φανερό, σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, ότι κάτι από τη δομή του σημερινού σχολείου τα βλάπτει. Τα περισσότερα που μαθαίνουν θα τα ξεχάσουν και μάλιστα σύντομα.
    • Ίσως θα πρέπει να αναρωτηθούμε: «Πόσα θυμόμαστε από αυτά που μας δίδαξαν στο Δημοτικό ή στο Γυμνάσιο, αφού, κυρίως σήμερα, οι εκπαιδευτικοί δε δίνουν σημασία στο τι έχουν καταλάβει τα παιδιά, αλλά μόνο τι αναμεταδίδουν».
    • Δημιουργούμε άγχος, όταν απαιτούμε από τα παιδιά περισσότερα απ’ όσα μπορούν να μας δώσουν. Έτσι η μάθηση γίνεται μια κουραστική διαδικασία και τα παιδιά σταματούν να μαθαίνουν.
    • Ό,τι μαθαίνει κανείς στο σχολείο χωρίς να είναι δική του απόφαση, χάνεται και ξεχνιέται εύκολα. Πρέπει ν εκπαιδευτική διαδικασία να είναι ευχάριστη για να μπορεί να μαθαίνει το παιδί και να βγάζει στην επιφάνεια την ευφυία που κρύβει μέσα του. Η πραγματική μάθηση προκύπτει μέσα από το ενδιαφέρον που δείχνει το παιδί, τη θέληση και φυσικά την έμφυτη περιέργεια που διαθέτει. Η μάθηση είναι μια βαθιά διαδικασία που βασίζεται στην αρμονική σχέση του ατόμου με το περιβάλλον του.
    • Παλιότερα η γνώση μπορούσε να βρεθεί μόνο στις βιβλιοθήκες ή στην τάξη με τον δάσκαλο. Σήμερα υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στην πληροφόρηση μέσω ψηφιακών βιβλιοθηκών που δίνουν τη δυνατότητα στον καθένα ν’ αποκτήσει τη γνώση ανοιχτά, πλουραλιστικά και να ενημερώνεται διαρκώς. Σήμερα μαθαίνουμε στα παιδιά πράγματα που μέχρι να τελειώσει το σχολείο θα είναι ξεπερασμένα αφού βασίζονται μόνο σε στεγνές θεωρίες, χωρίς πράξη.
  • ΠΡΑΞΗ ΚΑΙ ΓΝΩΣΗ – ΤΟ ΛΑΘΟΣ
    • Είναι γνωστό ότι η πράξη (π.χ πείραμα) προηγείται της γνώσης (συμπέρασμα, κανόνας). Σήμερα το σύστημα θεωρεί τη δράση που ισοδυναμεί με την πράξη ως κάτι το αρνητικό. Η μόνη δράση που επιτρέπει είναι η παραδοσιακή Γυμναστική. Σπάνια λειτουργεί το εργαστήριο, σπάνια η χειροτεχνία. Σπάνια γενικά η δημιουργικότητα. Πρέπει να αφήνουμε το παιδί να δρα, να αυτοδιορθώνεται και να αυτοαξιολογείται. Πρέπει να το αφήνουμε να δοκιμάζει, να κάνει λάθη και να τα αναγνωρίζει. Η επιστήμη έχει να δείξει περισσότερα λάθη παρά σωστές απαντήσεις. Τα λάθη είναι αυτά που κάνουν τους επιστήμονες να προχωρούν. Πρέπει να λέμε στα παιδιά ότι βρισκόμαστε στο σχολείο για να βελτιωνόμαστε και όχι να είμαστε νικητές απέναντι σε άλλους. Πρέπει να είμαστε νικητές του εαυτού μας. Μεγάλο παράδειγμα ο Θωμάς Έντισον ο οποίος πριν ανακαλύψει τον λαμπτήρα, έζησε πάνω από 1000 αποτυχίες μέχρι να τον κάνει να δουλέψει. Όταν τον ρώτησαν πώς αισθάνεται μετά από 1000 αποτυχίες, εκείνος είπε ότι δεν απέτυχε 1000 φορές, αλλά ο λαμπτήρας είναι μια εφεύρεση 1000 βημάτων προς τα εμπρός.
    • Βέβαια η κοινωνία από τη γέννησή μας, δίνει έτοιμες όλες τις απαντήσεις στη φιλοσοφία, στη θρησκεία κλπ. Έτσι μας καταστρέφει η ίδια την έρευνα και την ικανότητά μας να μαθαίνουμε. Ακόμη και τα σχολεία, κατευθύνουν προς συγκεκριμένες απαντήσεις, ενώ οι εκπαιδευτικές διαδικασίες μέσα κι έξω από το σχολικό περιβάλλον πρέπει να είναι προσανατολισμένες προς την έρευνα και την αναζήτηση. ΑΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ; Πρέπει να βοηθάμε στην αποκάλυψη μιας απάντησης, όχι να επιβάλλουμε απαντήσεις. Η αμφισβήτηση είναι θεμέλιο της φιλοσοφίας από τη γέννησή της στην Αρχαία Ελλάδα, όπου η μάθηση προέκυπτε από την αναθεώρηση και την αυτοαξιολόγηση. Αν λοιπόν αυτή είναι η φύση της μάθησης, γιατί τότε επιμένουμε να την οργανώνουμε, να την περιορίζουμε, να την ρυθμίζουμε ή να την ταξινομούμε μέσα από τα προγράμματα σπουδών;
    • Τελικά ο σχολικός χρόνος είναι παραπλανητικός. Μας κάνει να πιστεύουμε σε ένα σταθερό σχέδιο, στην ιδέα ότι ο μαθητής θα προοδεύσει σύμφωνα με το σχεδιασμένο πρόγραμμα. Με τον τρόπο αυτόν η σχολική εκπαίδευση είναι γραμμική, βήμα 1, βήμα 2 κλπ, και το δέκατο θα είναι υποχρεωτικά μετά το ένατο. Η μαθησιακή διαδικασία όμως είναι διαφορετική. Μπορεί κάποιος να κάνει ένα με δύο βήματα, αλλά μετά μπορεί να πεταχτεί στο πέμπτο βήμα λόγω προόδου. Το πρόγραμμα σπουδών είναι ένας πετυχημένος οδηγός για να δομηθεί η γνώση με βάση την προηγούμενη εμπειρία. Αλλά αν η μάθηση χαρακτηρίζεται από ποικίλες και ατομικές διαδικασίες, γιατί την αναγκάζουμε να πετυχαίνει στόχους; Στα περισσότερα κράτη οι εκπαιδευτικοί στόχοι ορίζονται συνήθως ξεχωριστά για τον κάθε μαθητή, για να γίνει ας πούμε καλός γιατρός ή καλός μαθηματικός, και από εξωτερικούς παράγοντες, όχι από τη φύση του, π.χ μελετάει για να περάσει τις εξετάσεις και όχι για να μάθει. Δημιουργούμε ΡΟΜΠΟΤ με στόχους που για να τους πετύχουν μπορεί τα παιδιά να κερδοσκοπήσουν ή να πουν και ψέματα.
    • Στην μάθηση πρωταγωνιστής δεν πρέπει να είναι ο δάσκαλος αλλά το παιδί. Πρέπει την διαδικασία της μάθησης να την αναλαμβάνουν μαζί δάσκαλος και μαθητής.. Αν ο μαθητής απολαμβάνει τη διαδικασία της μάθησης, οι αναμνήσεις που θα έχει μετά από 20 χρόνια θα είναι όμορφες, αλλά και οι επιδόσεις του θα είναι καλύτερες.
    • Η μάθηση έχει τα θεμέλιά της στην ιδέα ότι τα παιδιά είναι «κενά». Άρα η προσωπικότητά τους μπορεί να γκρεμιστεί και να ξαναχτιστεί, σύμφωνα με τις ανάγκες της κάθε κοινωνίας ή της κάθε χρονικής συγκυρίας. Κατά καιρούς το παιδί, πράγματι, έγινε αντικείμενο έρευνας για να βρεθούν τρόποι που θα το διαμορφώσουν ως ανθρώπινο ον. Αυτό, πιστεύω, μοιάζει με την ιδέα που λέει δεν πρέπει να φροντίσουμε ένα δάσος για να μην καταστραφεί. Ίσως αν το αφήσουμε στην ησυχία του να είναι καλύτερα. Απόδειξη, ότι όσα δάση δεν έχουν καταστραφεί, είναι αυτά στα οποία ο άνθρωπος δεν έχει παρέμβει (ακόμη).
    • Το παιδί από την στιγμή που θα γεννηθεί περιβάλλεται από αγάπη, συντροφικότητα, συναίσθημα στοργής, εμπιστοσύνης και φιλίας. Εμείς, στο σχολείο, γιατί έχουμε την απειλή ως «πρόχειρη» λύση για να το εκπαιδεύσουμε; Γιατί με τις τιμωρίες και την ένταση ξεχνάμε την αγάπη; Γιατί τα αναγκάζουμε να κάνουν αυτά που θέλουμε εμείς οι μεγάλοι και δεν τους δίνουμε (τουλάχιστον στα μεγαλύτερα) «βήμα» να μας πουν τις ιδέες τους και τις γνώμες τους; Γιατί είμαστε απόλυτοι κι αυταρχικοί (εγώ θα σε εξετάσω κι εσύ πρέπει να περάσεις τις εξετάσεις, γιατί αν δεν περάσεις θα δουν τα αποτελέσματά του στο σπίτι και οι γονείς σου θα σε μαλώσουν); Πολλοί εκπαιδευτικοί λένε ότι αγαπάνε τα παιδιά. Τα αγαπούν όμως μόνο όταν εκείνα συμφωνούν μαζί τους ή είναι ήσυχα. Αν δεν είναι τότε τα τιμωρούν. Δεν μπορεί οι βασικές ανάγκες ενός παιδιού να χειραγωγούνται από την ανταμοιβή και την τιμωρία. Με το πνεύμα του σημερινού σχολείου τα περισσότερα παιδιά δεν διαβάζουν για να μάθουν, ούτε εργάζονται με ικανοποίηση. Το κάνουν για να μη χάσουν την αγάπη των δικών τους ανθρώπων ή την ασφάλεια που τους παρέχουν, ή το δώρο που τους έχουν τάξει κλπ. Αν φέρεσαι καλά, σε βαθμολογώ καλά κλπ.
    • Η παιδική ηλικία είναι γεμάτη χαρά. Το σχολείο πρέπει να καλλιεργεί τη χαρά, τη θέληση του παιδιού να ζήσει την κάθε στιγμή.
  • ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΑ – ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ
    • Αλήθεια, γιατί θα πρέπει να χωρίζουμε τα παιδιά κατά ηλικία; Υπάρχει ο υπαινιγμός ότι τα παιδιά της ίδιας ηλικίας έχουν τα ίδια γνωρίσματα, τις ίδιες δυνατότητες, ότι όλα είναι ίδια. Αυτό όμως δεν ισχύει, γιατί αν πάρουμε ένα παιδί και το βάλουμε μαζί με μεγαλύτερους, θα ομογενοποιηθεί. Μπορεί να είμαστε όλοι ίδιοι άνθρωποι, είμαστε όμως διαφορετικοί πολιτισμικά αλλά και ως προς τις δυνατότητές μας. Μαθαίνουμε με διαφορετικές ταχύτητες, έχουμε διαφορετικά ενδιαφέροντα και κίνητρα. Ο Gardner είχε πει ότι ένας άνθρωπος δεν έχει μόνο γλωσσική, λεκτική ή λογικομαθηματική νοημοσύνη, αλλά διαθέτει μια μεγάλη ποικιλία νοημοσυνών μεταξύ αυτών και την συναισθηματική. Όχι μόνο δεν πρέπει λοιπόν να ακολουθούμε τα ηλικιακά κριτήρια, αλλά θα πρέπει να μάθουμε τα παιδιά ότι είμαστε γενικά διαφορετικοί ως όντα και αυτές οι διαφορές είναι που κάνουν τη ζωή μας πιο ενδιαφέρουσα. Πώς μπορούμε λοιπόν να εκτιμήσουμε αυτήν την διαφορετικότητα (ακόμη και με την βαθμολογία που βάζουμε στα παιδιά) αφού δεν την κατανοούμε ως ενήλικες; Πολλές φορές καταφεύγουμε ακόμη και σε φαρμακευτική αγωγή για να αμβλύνουμε αυτήν την έντονη διαφορετικότητα όπως π.χ η υπερκινητικότητα, η οποία παρεμπιπτόντως δεν έχει αποδειχτεί νευρολογικά ότι υπάρχει. Δεν έχει αποδειχτεί ούτε ως ασθένεια. Αν σήμερα τα παιδιά είναι πιο υπερκινητικά απ’ ότι στο παρελθόν (κάτι που δεν ισχύει επίσης) τότε θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι έχουμε κάνει εμείς οι μεγάλοι για να φέρονται έτσι τα παιδιά. Αν πάλι είναι όπως παλιά, τότε θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι έχουμε και δεν τα αντέχουμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s