ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ – ΣΩΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

5. Σωστή στρατηγική – (Οι άνθρωποι μαθαίνουν αξιοποιώντας αποτελεσματικές και ευέλικτες στρατηγικές που τους βοηθούν να κατανοούν λογικά, να μαθαίνουν και να επιλύουν προβλήματα.)

Αποτελέσματα ερευνών

Τα παιδιά αναπτύσσουν στρατηγικές για να βοηθήσουν τον εαυτό τους στην επίλυση των προβλημάτων από μικρή ηλικία. Για παράδειγμα, όταν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας πάνε στο σούπερ μάρκετ για να αγοράσουν κάποια είδη, τα επαναλαμβάνουν συχνά στο δρόμο για να τα θυμούνται καλύτερα. Τα παιδιά αυτά έχουν ανακαλύψει την επανάληψη ως στρατηγική στη βελτίωση της μνήμης τους, χωρίς κανείς να τους το έχει υποδείξει. Όταν πάνε στο σχολείο, τα παιδιά χρειάζονται βοήθεια από τους εκπαιδευτικούς να αναπτύξουν ανάλογες στρατηγικές για την επίλυση μαθηματικών προβλημάτων, για την κατανόηση κειμένων, όταν μαθαίνουν από άλλους συμμαθητές τους ή από το δάσκαλο κλπ. Η έρευνα δείχνει ότι αν οι εκπαιδευτικοί κάνουν συστηματικές προσπάθειες να διδάξουν τέτοιες στρατηγικές μάθησης στα παιδιά μόνο σημαντικά οφέλη μπορεί να προκύψουν. Όσο ευρύτερο είναι το φάσμα των στρατηγικών που τα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν σωστά, τόσο πιο επιτυχημένη μπορεί να είναι η επίλυση προβλημάτων, στην ανάγνωση, στην κατανόηση κειμένου και στη μάθηση γενικότερα.

Στην τάξη

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αναγνωρίσουν στους μαθητές τους την τάση να κατέχουν στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων στις διάφορες φάσεις της μαθησιακής διαδικασίας. Οι στρατηγικές αυτές μπορούν να δοθούν στους μαθητές μας άμεσα ή έμμεσα. Άμεσα αν για παράδειγμα δείξουν στους μαθητές τους τον τρόπο κατά τον οποίο θα μπορούν να εντοπίζουν τις λέξεις-κλειδιά ενός κειμένου και να βγάζουν την περίληψη. Έμμεσα μπορεί να γίνει αν δώσουμε για παράδειγμα μια εργασία και ταυτόχρονα ένα μοντέλο που θα πρέπει να ακολουθήσουν τα παιδιά για να φτάσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Επιθυμητό είναι, τέλος, να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύσσουν δικές τους στρατηγικές για να μην έχουν σε όλες τις δυσκολίες ανάγκη τη βοήθεια του δάσκαλού τους. Αυτό σημαίνει τέλος ότι δεν πρέπει να επιμένουμε αποκλειστικά «στον τρόπο του βιβλίου» αλλά να δεχόμαστε οποιαδήποτε λογική μέθοδο που επιλύει προβλήματα και είναι κατανοητή καλύτερα από το παιδί.

Πώς να αντιστρέψουμε την τάξη για υψηλότερης ποιότητας εκπαίδευση – Προβληματισμοί

Διδάσκουμε ένα μάθημα. Μπαίνουμε στην τάξη και παραδίδουμε το μάθημα σε μια διδακτική ώρα. Οι σύγχρονοι ερευνητές συμπέραναν ότι οι περισσότερες πληροφορίες που δίνονται στα παιδιά σε μια διδακτική ώρα, έρχονται πολύ γρήγορα στο μυαλό τους και ξεχνιούνται το ίδιο γρήγορα κι εύκολα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γνωρίζουν  ένα αντικείμενο αλλά να μην το έχουν κατανοήσει. Για παράδειγμα, γνωρίζουν τους κανόνες της φυσικής αλλά δεν τους έχουν κατανοήσει έτσι, ώστε να τους εφαρμόσουν ή να τους αναγνωρίσουν στην καθημερινότητα. Και πώς να γίνει αυτό όταν το σκηνικό είναι λίγο πολύ γνωστό…

Image«Πρωί, μετά την προσευχή, μισοκοιμισμένοι μαθητές παίρνουν θέση στα θρανία τους, άλλοι γελούν, άλλοι πειράζονται μέχρι να ακουστεί ένα «σσσσσ» από το δάσκαλο και να αρχίσει το μάθημα. Τα παιδιά παθητικά απορροφούν αυτό που τους σερβίρεται(ε) και όσο περνάει ο καιρός γινόμαστε οι καλύτεροι δάσκαλοι στα μάτια τους και στη συνείδησή τους γιατί καταφέρνουμε να τους δώσουμε αυτό που μπορούν και μόνα τους να βρουν και να μάθουν (τα περισσότερα μάλιστα από φωτοτυπίες για να δείξουμε και το ζήλο μας ως εκπαιδευτικοί)». Τι ωραία!!! Και φτάνει η περίοδος των τεστ ή των διαγωνισμάτων και τα παιδιά λιώνουν στο διάβασμα, όπως θα έλιωναν ακόμη κι αν δεν τους μεταφέραμε εμείς όλα αυτά τα «απαραίτητα» για το μέλλον τους. Ποια η διαφορά λοιπόν; Ποια η σημασία της παρουσίας μας μπροστά τους; Και για εμάς μάλιστα εδώ (μιλάω ως δάσκαλος μεγάλου ιδιωτικού σχολείου) που αυτή η παρουσία πληρώνεται και μάλιστα αρκετά.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των 10 τελευταίων ετών δείχνει ότι είναι αδύνατο για τους μαθητές να λάβουν και να επεξεργαστούν όλες τις πληροφορίες που τους παρουσιάζουμε κατά τη διάρκεια μιας τυπικής διδακτικής ώρας. Και όμως αυτός είναι ο κύριος τρόπος που διδάσκονται σήμερα τα παιδιά. Είναι η παραδοσιακή διδασκαλία που μας γυρίζει πίσω πάρα πολλά χρόνια  και είναι άχρηστη για τα παιδιά (για εμάς όμως βολική), αφού οι μαθητές έχουν πλέον πρόσβαση σε ό,τι είδους πληροφορία έχουν ανάγκη. Εμείς λοιπόν, αντί να τα βομβαρδίζουμε με όλα αυτά, πρέπει να τους μάθουμε «πώς να μαθαίνουν, πώς να αναζητούν τις αναγκαίες πληροφορίες και πώς να τις φιλτράρουν και να κρατούν τις απολύτως απαραίτητες». Αυτός είναι πλέον ο ρόλος μας. Διαχειριστές γνώσεων. Δεν είναι σωστό οι μαθητές να δέχονται παθητικά τη γνώση και να λύνουν προβλήματα μέσω «συγκεκριμένων» μηχανισμών και να αποστηθίζουν τα πάντα. Σημασία (για να έρθουμε και στο προηγούμενο παράδειγμα) δεν έχει να γνωρίζουν τους νόμους της φυσικής, αλλά πώς να τους εφαρμόζουν σε πραγματικές καταστάσεις. Μόνο έτσι τους δίνουμε χρήσιμες γνώσεις.

Ίσως μια διαφορετική προσέγγιση στα αντικείμενα της διδασκαλίας μας, να έκανε τα παιδιά να ενδιαφερθούν περισσότερο και να τα βοηθήσει να μάθουν καλύτερα αυτά που χρειάζονται. Αν θέλουμε να βοηθήσουμε πράγματι τους μαθητές μας να είναι πετυχημένοι, πρέπει να τους μάθουμε να σκέφτονται κριτικά. Για παράδειγμα…

ImageΔιαπιστώνουμε ότι μια άσκηση είναι λυμένη λάθος από κάποιους. Ομαδοποιούμε τους μαθητές που έλυσαν λάθος την άσκηση  και τους αφήνουμε να βρουν μόνοι τους το λάθος. Αν δυσκολεύονται ή αν θέλουμε να το πετύχουν συντομότερα, τους βάζουμε μαζί τους και κάποιον που την έχει λύσει και τον αφήνουμε να τους την εξηγήσει. Είμαι σίγουρος ότι θα τον καταλάβουν καλύτερα από εμάς. Και όταν κατανοήσουν κάτι θα το θυμούνται πολύ περισσότερο. Προσωπικά μ’ αρέσει να βλέπω την τάξη μου σε μια δημιουργική αναστάτωση που τα παιδιά να προσπαθούν να πετύχουν τη λύση ενός προβλήματος ή την απάντηση μιας ερώτησης ή τη δημιουργία ενός σχεδίου εργασίας κλπ. Μη μας ενοχλεί αυτός ο θόρυβος!

Μιας και μίλησα λοιπόν για μια διαφορετική προσέγγιση του γνωστικού αντικειμένου, τι θα λέγατε αν αντιστρέφαμε την τάξη ή πιο συγκεκριμένα τη συνηθισμένη καθημερινή μας διαδικασία;

 … συνεχίζεται!